KOSZTY ZAPAS脫W

Co sk艂ada si臋 na koszty zapas贸w?

Na koszty zapas贸w sk艂adaj膮 si臋 wszystkie koszty zwi膮zane z utrzymaniem zapas贸w poniesione w okre艣lonej jednostce czasu. Najcz臋艣ciej s膮 one wyra偶ane jako procent warto艣ci zapasu.

Dla wielu przedsi臋biorc贸w zapasy magazynowe stanowi膮 g艂贸wn膮 cz臋艣膰 ich maj膮tku jak r贸wnie偶 odpowiadaj膮 za najwi臋ksz膮 cz臋艣膰 koszt贸w. Z tego wzgl臋du ocena koszt贸w zapas贸w jest dla nich niezwykle istotna.

Niestety dok艂adne oszacowanie koszt贸w zapas贸w jest zadaniem bardzo trudnym. G艂贸wn膮 tego przyczyn膮 jest z艂o偶ono艣膰 struktury koszt贸w, na kt贸re sk艂adaj膮 si臋 takie elementy jak koszty zamro偶onego kapita艂u, koszty przechowywania zapas贸w czy koszty wynikaj膮ce z ryzyka uszkodzenia towaru w czasie magazynowania. Kolejnym powodem jest fakt, 偶e nie zawsze jest mo偶liwe lub ekonomicznie uzasadnione zbieranie i przechowywanie informacji o wszystkich kosztach poniesionych przez przedsi臋biorstwo.

Ze wzgl臋du na celowo艣膰, koszty zwi膮zane z zapasami mo偶na podzieli膰 na nast臋puj膮ce trzy kategorie:

  • koszty zamawiania,
  • koszty magazynowania,
  • koszty wyczerpania zapas贸w.

Koszty zamawiania i magazynowania okre艣lane s膮 cz臋sto 艂膮cznie jako koszty logistyczne.


KOSZTY ZAMAWIANIA

Koszty zamawania, czyli te zwi膮zane z procesem odnawiania zapas贸w, maj膮 dwojaki charakter:

  • koszty sta艂e, czyli koszty niezale偶ne od liczby zamawianych towar贸w, na kt贸re sk艂adaj膮 si臋 najcz臋艣ciej op艂aty za z艂o偶enie zam贸wienia, koszty zwi膮zane z komunikacj膮 z dostawc膮 itp.;
  • koszty zmienne, najcz臋艣ciej zwi膮zane z logistyk膮, takie jak koszty transportu, roz艂adunku oraz przyj臋cia towaru.

Trudno艣ci w oszacowaniu koszt贸w zamawiania wynikaj膮 zazwyczaj z ich skomplikowanej struktury, kt贸ra ponadto mo偶e by膰 r贸偶na dla poszczeg贸lnych dostawc贸w. Dostawcy z regu艂y okre艣laj膮 minimaln膮 wielko艣膰 zam贸wienia, kt贸ra w dodatku powinna by膰 zaokr膮glona do pe艂nych palet czy skrzy艅. Cz臋sto stosowane s膮 r贸wnie偶 zni偶ki w cenie zale偶ne od ilo艣ci zam贸wionego towaru.

Koszty magazynowania

Koszty magazynowania same w sobie maj膮 bardzo zr贸偶nicowan膮 natur臋. Ze wzgl臋du na ich celowo艣膰 mo偶na je podzieli膰 na nast臋puj膮ce kategorie.

  • Koszty kapita艂u 鈥 stanowi膮 one najcz臋艣ciej najwi臋ksz膮 cz臋艣膰 koszt贸w magazynowania. W spos贸b istotny zale偶膮 od tego jaka cz臋艣膰 zapas贸w op艂acana jest ze 艣rodk贸w w艂asnych, a jaka jest finansowana zewn臋trznie. Bardzo istotne jest r贸wnie偶 oszacowanie ryzyka zakupowanego zapasu, kt贸re zwi膮zane by膰 mo偶e na przyk艂ad z przeterminowaniem si臋 produkt贸w spo偶ywczych b膮d藕 ze zdezaktualizowaniem elektroniki. Inwestycj臋 w zapasy nale偶y por贸wnywa膰 z dost臋pnymi na rynku inwestycjami o podobym ryzyku. Jest to aspekt cz臋sto zaniedbywany, co prowadzi do niedoszacowywania koszt贸w kapita艂u.
  • Koszty powierzchni magazynowej - sk艂adaj膮 si臋 na nie wszystkie koszty zwi膮zane z pozyskaniem powierzchni magazynowej oraz jej utrzymaniem takie jak op艂aty za o艣wietlenie, klimatyzacj臋 czy ogrzewanie. Struktura tych koszt贸w zale偶y w znacznej mierze od tego czy przedsi臋biorstwo u偶ytkuje w艂asny budynek czy te偶 wynajmuje powierzchni臋 magazynow膮.
  • Koszty us艂ug magazynowych - w istotnej cz臋艣ci sk艂adaj膮 si臋 one z koszt贸w osobowych, ale zawieraj膮 r贸wnie偶 koszty ubezpiecze艅, aplikacji komputerowych wspomagaj膮cych zarz膮dzanie magazynem, a tak偶e koszty terminowych kontroli czy zliczania zapas贸w oraz podatki.
  • Koszty ryzyka zapasu - obejmuj膮 koszty zwi膮zane ze spadkiem warto艣ci zapas贸w w czasie od momentu ich zakupu do sprzeda偶y. Przyczyny obni偶enia warto艣ci mog膮 by膰 r贸偶norakie. Pierwsz膮 kategori膮 przyczyn jest utrata cz臋艣ci towar贸w, kt贸ra mo偶e by膰 spowodowana b艂臋dami administracyjnymi jak na przyk艂ad b艂臋dy wysy艂ki, kradzie偶膮 czy te偶 zniszczeniem towar贸w podczas transportu b膮d藕 w czasie magazynowania. Kolejn膮 kategori膮 przyczyn jest zmniejszenie lub utrata warto艣ci poszczeg贸lnych towar贸w na przyk艂ad na skutek przekroczenia terminu wa偶no艣ci, zdezaktualizowania elektroniki wobec szybko zmieniaj膮cych si臋 trend贸w b膮d藕 te偶 z powod贸w wynikaj膮cych ze zmiany strategii marketingowej producenta zwi膮zanej na przyk艂ad ze zmian膮 opakowania.

Koszty wyczerpania zapas贸w

Na koszty zwi膮zane z wyczerpaniem zapas贸w sk艂adaj膮 si臋 koszty z艂o偶enia awaryjnego zm贸wienia lub koszty ewentualnej zmiany dostawcy na takiego, kt贸ry gwarantuje kr贸tszy termin realizacji zam贸wienia, jak r贸wnie偶 trudne do oszacowania konsekwekcje straty zaufania klient贸w b膮d藕 obni偶enia reputacji przedsi臋biorstwa. Powinny by膰 tutaj uwzgl臋dnione r贸wnie偶 koszty utraconej sprzeda偶y zwi膮zanej z niewykorzystanym popytem.

Minimalizacja koszt贸w logistycznych

Sk艂adniki koszt贸w logistycznych, czyli koszty zamawiania i koszty magazynowania, zale偶膮 w spos贸b odwrotny od wielko艣ci sk艂adanych zam贸wie艅. Istotnie, je艣li przedsi臋biorstwo sk艂ada du偶e zam贸wienia, roczne koszty transportu s膮 najcz臋艣ciej ni偶sze ni偶 w przypadku przedsi臋biorstw zamawiaj膮cych cz臋艣ciej, ale w mniejszych ilo艣ciach. Z drugiej strony wy偶sze s膮 koszty magazynowania.

Cz臋sto powoduje to, 偶e mo偶liwe jest takie wybranie wielko艣ci zam贸wienia, 偶eby zminimalizowa膰 koszty logistyczne znajduj膮c r贸wnowag臋 pomi臋dzy kosztami zamawiania, a kosztami magazynowania.